تبیین راهبردهای نوین در تعامل با دانشجو با محوریت تحلیل پویایی‌های گروهی

به گزارش روابط عمومی مدیریت دانشجویان شاهد و ایثارگر دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ هفتمین کارگاه در سال جاری (در مجموع بیست و سومین دوره) از سری کارگاه های آموزشی فرهنگی ویژه اساتید مشاور دانشگاه های علوم پزشکی کشور با موضوع " دینامیک گروه" با حضور گسترده اساتید مشاور و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، به‌صورت حضوری (۱۰۰ نفر) و مجازی (بیش از ۴۰۰ نفر در بستر اسکای‌روم) همراه با امتیاز فرهنگی برای اساتید مشاور و اعضای هیئت علمی دانشگاه های سراسر کشور با سخنرانی دکتر محمدعلی فلاح زاده ، متخصص روانپزشکی و مشاور سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران ، سه شنبه 17 شهریور ماه برگزار شد. دکتر محمدعلی فلاح‌زاده، در این کارگاه به تشریح ابعاد مختلف تأثیرگذاری گروه‌ها بر رفتار فردی دانشجویان و ارائه راهکارهای عملی برای اساتید مشاور پرداخت.

 

دکتر مقیمی: اساتید مشاور، ستون‌های هدایت‌گر آینده‌سازان کشورند

در ابتدای این نشست، دکتر مقیمی، مشاور رئیس دانشگاه در امور ایثارگران و مدیر امور دانشجویان شاهد و ایثارگر، ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان و قدردانی از حضور پرشور آنان، بر اهمیت نقش حیاتی اساتید مشاور در فرآیند هدایت تحصیلی، روانی و اجتماعی دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان شاهد و ایثارگر، تأکید ورزید.

دکتر مقیمی با اشاره به تحولات نسلی و پیچیدگی‌های محیط دانشگاهی نوین، اظهار داشت: «اساتید مشاور، در خط مقدم پشتیبانی روانی و علمی دانشجویان قرار دارند. ورود به دانشگاه نقطه عطفی در زندگی هر دانشجوست و همراهی آگاهانه و دلسوزانه اساتید مشاور، نقش کلیدی در پیشگیری از چالش‌های تحصیلی و روانی، تقویت انگیزه و ارتقای سازگاری اجتماعی آنان ایفا می‌کند. برگزاری چنین دوره‌هایی، گامی مؤثر در جهت انتقال آخرین دستاوردهای علمی و کاربردی روان‌شناسی به بدنه علمی کشور است.»

 

رازهای دینامیک گروه؛ از مبانی نظری تا کاربرد در کلاس درس

در ادامه، دکتر محمد علی فلاح‌زاده به تشریح مفاهیم کلیدی «دینامیک گروه» و چگونگی شکل‌گیری هنجارها و رفتارهای جمعی در محیط دانشگاه پرداخت. وی با تکیه بر نظریات روان‌شناسی اجتماعی، از جمله تئوری هویت اجتماعی هنری تاجفل (Henri Tajfel) و یافته‌های مطالعات کلاسیک چون آزمون‌های اش، زیمباردو و میلگرام، بیان داشت:

«رفتارهای دانشجویان در محیط آکادمیک، اغلب تابعی از دینامیک و هنجارهای گروه همتایان است. اساتید باید بدانند که افت تحصیلی یا عدم مشارکت یک دانشجو، همیشه ریشه در ضعف فردی ندارد، بلکه بازتابی از فشارهای گروهی یا هنجارهای حاکم بر کلاس است.»

 

چالش‌های دانشجویان نوورود و راهکارهای مواجهه با رفتارهای متنوع کلاسی

دکتر فلاح‌زاده سپس به مهم‌ترین چالش‌های پیش روی دانشجویان سال اول دانشگاه‌های علوم پزشکی اشاره کرد و مواردی چون:

• جهش حجم مطالب درسی: تفاوت فاحش میان حجم دروس دبیرستان و دانشگاه،
• بحران هویت و نابرابری‌های اجتماعی: تغییرات نقش اجتماعی و فشارهای روانی ناشی از تفاوت‌های فردی،
• تیپ‌شناسی رفتاری در کلاس: لزوم مدیریت صحیح دانشجویان با رفتارهای حاشیه‌ساز، انفعالی یا چاپلوسانه،

را برشمرد. وی همچنین بر ضرورت استفاده از ابزارهای ارزیابی معتبر، مانند «بازخوردهای ناشناس (Anonymous Feedback)» در پایان ترم، برای درک واقعی فضای کلاس تأکید نمود.

 

روان‌شناسی نسل Z و ضرورت رویکردهای علمی در مشاوره

در بخشی دیگر از سخنان خود، دکتر فلاح‌زاده به ویژگی‌های نسل جدید دانشجویان (نسل Z) و نحوه تعامل و مرجعیت‌پذیری آن‌ها از بسترهای مجازی پرداخت. وی با تأکید بر اهمیت درک عمیق‌تر اساتید از زیست‌بوم ذهنی این نسل، خواستار تقویت رویکردهای همدلانه و پرهیز از قضاوت‌های زودهنگام در مواجهه با چالش‌های آنان شد. همچنین، در پاسخ به پرسش‌های تخصصی اساتید، دکتر فلاح‌زاده بر اهمیت اتکای دانشگاه به روش‌های مشاوره مبتنی بر شواهد علمی و پرهیز از ابزارهای فاقد اعتبار بالینی تأکید کرد.

 

درک الگوهای رفتاری دانشجویان؛ فراتر از یادگیری کتابی

یکی از محورهای مهم این کارگاه، بررسی این موضوع بود که چگونه فضای کلاس و گروه‌های دانشجویی می‌تواند بر رفتار تک‌تک دانشجوها اثر بگذارد. دکتر فلاح‌زاده با زبانی ساده توضیح داد که گاهی اوقات، یک دانشجو ممکن است به دلیل فشار روانی یا تمایل به پذیرفته شدن در میان هم‌کلاسی‌های خود، رفتاری را از خود نشان دهد که با باورهای شخصی‌اش در تضاد باشد. او تأکید کرد که اساتید نباید صرفاً به ظاهر رفتار دانشجو بسنده کنند، بلکه باید یاد بگیرند که چگونه ریشه‌های اجتماعی و گروهیِ این رفتارها را تشخیص دهند تا بتوانند به‌جای برخورد تنبیهی، از روش‌های هدایت‌گرانه و همدلانه برای اصلاح مسیر تحصیلی آن‌ها استفاده کنند.

 

نقش اساتید در مدیریت فضای روانی کلاس

همچنین در این نشست، بر اهمیت حضور فعال و آگاهانه استاد در مدیریت فضای روانی کلاس تأکید شد. دکتر فلاح‌زاده خاطرنشان کرد که اساتید تنها انتقال‌دهنده دانش نیستند، بلکه نقش «تسهیل‌گر» را ایفا می‌کنند؛ یعنی کسی که می‌تواند با درک تفاوت‌های شخصیتی و فشارهای روانی دانشجویان، فضایی امن برای یادگیری ایجاد کند. وی یادآور شد که مدیریت هوشمندانه کلاس، به‌ویژه در مواجهه با گروه‌هایی که ممکن است با رفتارهای خاص، نظم یا انگیزه کلاس را به چالش بکشند، نیازمند برخورد مبتنی بر شناختِ دقیقِ پویایی‌های گروهی است تا بتوان از این چالش‌ها، فرصتی برای تقویت انسجام و یادگیری جمعی دانشجویان ساخت.

 

آینده پژوهی و استمرار دوره‌های توانمندسازی مشاوران

در پایان این رویداد علمی، دکتر مقیمی با قدردانی از ارائه ارزشمند دکتر فلاح‌زاده و مشارکت فعال اعضای هیئت علمی، بر عزم مدیریت دانشجویان شاهد و ایثارگر در تداوم این مسیر تأکید کرد و افزود:«ارتقای مستمر مهارت‌های ارتباطی و روان‌شناختی اساتید مشاور از اولویت‌های اصلی این مدیریت است و در همین راستا، برگزاری نشست‌های تکمیلی و کارگاه‌های تخصصی مرتبط در دستور کار برنامه‌های آتی دانشگاه قرار دارد.تلاش ما بر این است تا با ارائه مستمر برنامه‌های آموزشی، سطح دانش و مهارت‌های مشاوران دانشگاهی را در سراسر کشور ارتقا دهیم.»

برای مشاهده فیلم ضبط شده دریافت جزوه کارگاه اینجا کلیک کنید.