بررسی «تغییر پارادایم و دوره گذار» در نبرد تحمیلی رمضان با تأکید بر نقش نهاد دانشگاه

به گزارش روابط عمومی مدیریت دانشجویان شاهد و ایثارگر دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ پنجمین کارگاه در سال جاری (در مجموع بیست و یکمین دوره) از سری کارگاه های آموزشی فرهنگی ویژه اساتید مشاور دانشگاه های علوم پزشکی کشور با موضوع " تحلیل دانشگاه گذار از تفاهم اولیه به توافق نهایی در واقعه جنگ تحمیلی رمضان" همراه با امتیاز فرهنگی برای اساتید مشاور و اعضای هیئت علمی دانشگاه های سراسر کشور به صورت مجازی در بستر اسکای روم با سخنرانی دکتر سید مهدی رضایت ، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو کمسیون مشورتی استاد علم و فناوری-شورای عالی انقلاب فرهنگی، دوشنبه 24 فروردین ماه برگزار شد.

این کارگاه با استقبال بیش از 350 نفر از استادان و اعضای هیئت علمی همراه بود و در آن موضوع «تغییر پارادایم در نبرد تحمیلی رمضان» به‌عنوان یک نبرد تاریخی و نابرابر، از منظر پیچیدگی جنگ، جنگ شناختی و پیامدهای آن، و همچنین نقش نهاد دانشگاه در فهم و تبیین علمی این واقعه مورد بررسی قرار گرفت.

در آغاز جلسه، دکتر رضایت با اشاره به «نکاتی در مورد عنوان کارگاه» و لزوم دقت در مفاهیم کلیدی، تأکید کرد که بررسی علمی وقایع جنگ رمضان تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که پژوهشگر بتواند از سطح روایت‌های عمومی فاصله بگیرد و وارد لایه‌های عمیق‌تر «تحلیل دانشگاهی» شود؛ لایه‌هایی که در آن «تغییر پارادایم»، «دوره گذار» و «منطق تحول درک و تصمیمات» مورد توجه قرار می‌گیرد.

ایشان با ارائه تصویری از «نبرد تحمیلی رمضان به‌عنوان نبردی تاریخی و نابرابر»، به پیچیدگی‌های محیط عملیاتی آن دوره اشاره کرد و گفت: «یکی از دشوارترین بخش‌های تحلیل جنگ، فهم این است که هر نبرد در چه بستر پارادایمی شکل گرفته و چگونه تغییر در این پارادایم، مسیر تصمیم‌گیری‌ها و حتی نتایج میدانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

دکتر رضایت در ادامه با تشریح مفهوم «پیچیدگی جنگ» توضیح داد که نبرد رمضان فراتر از یک عملیات نظامی، نمونه‌ای از تغییرات چندلایه در عقبه سیاسی، اجتماعی، اطلاعاتی و حتی روانی جامعه و نیروهای درگیر بوده است. وی افزود: «درک صحیح از این پیچیدگی، نیازمند رویکردی میان‌رشته‌ای است که علوم نظامی را با جامعه‌شناسی جنگ، تاریخ‌پژوهی، داده‌کاوی و تحلیل شناختی ترکیب کند.»

بخش مهمی از سخنان ارائه‌دهنده به «جنگ شناختی» و جایگاه آن در تحلیل واقعه رمضان اختصاص داشت. وی با اشاره به اهمیت روایت‌سازی، جریان اطلاعات، برداشت‌های ذهنی از پیروزی و شکست، و عملیات روانی طرفین درگیر، توضیح داد که جنگ رمضان نمونه‌ای بارز است که در آن «شناخت» و «ادراک» می‌توانند به‌اندازه نیروی زمینی یا تجهیزات نظامی تعیین‌کننده باشند. دکتر رضایت بیان کرد: «اگر جنگ را تنها صحنه درگیری نظامی ببینیم، بخش قابل‌توجهی از واقعیت را از دست داده‌ایم.»

در ادامه، دکتر رضایت به «نقش نهاد دانشگاه» در تحلیل علمی جنگ پرداخت و تأکید کرد که دانشگاه‌ها می‌توانند و باید محلی برای بازخوانی انتقادی تجربه‌های تاریخ دفاع مقدس باشند، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند ایجاد چارچوب‌های تحقیقاتی، آموزش روش‌شناسی تحلیل جنگ، و تبدیل تجربه‌های تاریخی به دانش بومی قابل استفاده در آینده. ایشان افزود: «دانشگاه، به‌واسطه استقلال نسبی فکری، می‌تواند فضای گفت‌وگوی تخصصی درباره دوره گذار از تفاهم اولیه تا توافق نهایی در واقعه رمضان را فراهم کند؛ فضایی که در آن، پرسش‌های اساسی بدون ملاحظات سیاسی و صرفاً بر اساس داده، اسناد و تحلیل علمی مطرح می‌شود.»

کارگاه در بخش پایانی با طرح پرسش‌هایی درباره نحوه فهم متغیرهای موثر در تغییر پارادایم، نقش ادراک طرفین در شکل‌گیری روند عملیات، و اهمیت مستندسازی دانشگاهی ادامه یافت. شرکت‌کنندگان، پرسش‌هایی درباره ابعاد کمتر دیده‌شده جنگ رمضان مطرح کردند و این گفت‌وگو موجب تعمیق بحث‌ها و گشودن مسیرهای پژوهشی جدید شد.

در خاتمه، دکتر رضایت با تأکید بر ضرورت استمرار این‌گونه نشست‌ها گفت: «تحلیل علمی وقایع تاریخی دفاع مقدس یک پروژه بلندمدت است؛ پروژه‌ای که بدون مشارکت دانشگاه، ناقص خواهد ماند.» سپس دکتر احسان مقیمی، مشاور رئیس دانشگاه در امور ایثارگران و مدیر دانشجویان شاهد و ایثارگر، نیز ضمن قدردانی از مشارکت فعال و مؤثر شرکت‌کنندگان در این برنامه، اعلام کرد محتوای علمی ارائه‌شده این کارگاه، همانند دوره‌های پیشین، از طریق پایگاه اینترنتی مدیریت دانشجویان شاهد و ایثارگر در دسترس اساتید و دانشگاه‌های سراسر کشور قرار خواهد گرفت. وی در ادامه با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از دیدگاه‌های اساتید، اظهار داشت که این مدیریت همواره از دریافت پیشنهادها و ایده‌های سازنده استادان استقبال می‌کند تا زمینه ارتقای هرچه بیشتر خدمات و حمایت‌ها از دانشجویان معزز شاهد و ایثارگر فراهم شود.

برای مشاهده فیلم ضبط شده و دریافت جزوه کارگاه اینجا کلیک کنید.